Reageer
3

De Faam

KING pepermunt kent iedereen. Maar FAAM pepermunt ook? De ‘Stoom-Chocolade-en-Pepermunt en Suikerwerkfabriek P.A. de Bont’ in Breda exporteert heel veel snoep. In het buitenland, met name in Duitsland, is FAAM dan ook een bekend merk. In Nederland spelen ze de tweede viool.

Banket- en suikerbakkerij

Hendrik de Bont begint in 1807 zijn eigen banket- en suikerbakkerij. In 1838 betrekt hij een groot pand in de Catharinastraat in Breda. De grondstoffen, rietsuiker en cacao, importeert hij uit Suriname, van de familie Van Emden. Zij bezitten grote plantages waar honderden slaven dag in dag uit in de brandende zon zware arbeid moeten verrichten.

Als in 1828 Van Houten een speciale cacaopersmethode ontdekt in 1828, waardoor met ‘poederchocolade’ eenvoudig chocoladeproducten gemaakt worden, mag Hendrik de Bont als enige in Breda deze cacao verkopen. Met vallen en opstaan groeit het bedrijf uit tot de grootste ambachtelijke banketbakkerij van Breda.

De Faam

Chocolade en pepermunt

Hendriks oudste zoon Pieter neemt in 1851 het bedrijf over en breidt de banketbakkerij uit met een fabriek voor de productie van chocolade en pepermunt. Firma ‘P.A. de Bont’ telt circa 20 personeelsleden. In dagbladen maken ze reclame voor hun chocolade. In het Frans, ‘Chocolat-De Bont, usine à Breda’, dat klinkt lekker luxe.

Ondertussen wordt de Nederlandse markt overspoeld met Engels pepermunt. Pieter importeert als eerste een Engelse stoompepermuntmachine. Hij hoeft alleen het deeg van poedersuiker, Arabische gom en pepermuntolie erin te stoppen en de pepermuntjes rollen er vanzelf uit. Voorzien van een stempel met ‘De Faam’, naar de Romeinse godin Fama, die aanvankelijk ook als beeldmerk figureert.

Na Pieters dood in 1861 zet zijn vrouw Elisabeth van Kakerken het bedrijf voort. Ze sluit de banketbakkerij en gaat door als fabrikant onder de firmanaam ‘Stoom-Chocolade-en-Pepermunt en Suikerwerkfabriek P.A. de Bont. Het meeste snoepgoed exporteren ze naar de koloniën, Engeland, Frankrijk en België. Omdat de fabriek in hartje Breda te klein wordt verhuizen ze naar een nieuwe chocolade- en suikerfabriek aan de Middellaan.

Het Faammannetje

Het Faammannetje was ook hét gezicht van het bedrijf (bron: Wikimedia, publiek domein)

Samenwerking en concurrentie

Pieter - inmiddels de derde generatie - richt hier in 1883 samen met Joost van Emden de firma ‘De Bont & Co’ op, een cacao- en chocoladefabriek. Joost is al jarenlang hun toeleverancier van suiker en cacaobonen. De samenwerking is echter van korte duur. Een jaar later gaat Van Emden alleen verder onder de naam ‘N.V. Stoom Cacao- en Chocoladefabriek Kwatta’.

Omdat de vraag naar zoetwaren blijft stijgen groeit de fabriek wederom uit zijn jasje. Ze verkopen de fabriek in de Middellaan in 1912 aan hun buren, chocoladefabriek Kwatta. Aan de Liniestraat onder Teteringen verrijst een nieuwe, moderne suikerwerkenfabriek.

In 1913 overlijdt Pieter en bij gebrek aan opvolging binnen de familie richten ze een NV op: ‘NV de Faam, P.A. de Bont’s Fabriek van Chocolade en Suikerwerken’. De directeur en de bedrijfsdirecteur komen bij Kwatta vandaan. In 1928 verlaat adjunct directeur Teunis Overwater de Faam om in Roosendaal zijn eigen fabriek te beginnen: Red Band.

Afscheid van de chocolade

De Faamreep is er aanvankelijk in puur en melk en altijd nét goedkoper dan bij Kwatta. In de jaren ‘20 zijn er al meer smaken en krijgen de chocoladerepen van Faam een eigen naam: Leta (melk), Fama Nutta (puur), Coffa (mokka) en Spana (sinaasappel).

Halverwege jaren 30 draait de cacao- en chocolade-afdeling zoveel verlies dat ze het bedrijfsonderdeel sluiten. Ze richten zich alleen nog op suikerwerken. ‘De Faam, Fabriek van Suikerwerken’ maakt nu vooral pepermunt, zuurtjes (‘drops’) en drop. Verkopen de concurrenten hun snoep nog los, de Faam is de eerste die het verpakt in rollen.

Na de Tweede Wereldoorlog zijn de snoeprollen een enorme groeimarkt. ‘FAAM pepermunt uitmuntend!’ luidt de reclameslogan. De Faam blijft maar groeien en uitbreiden. Op het hoogtepunt in 1963 werken er ruim 335 mensen in de grootste dropfabriek van Nederland. Het dropassortiment bestaat behalve uit ‘gouwe ouwe’ zoals de jujubes, katjesdrop, zoute knoopjes en salmiakpastilles ook uit nieuwe dropjes waaronder de boerderijdrop, spoordrop en de Klarop, ‘een tandschone zoute drop’.

In andere handen

1964 is het jaar waarin er een einde komt aan de familiale vennootschap. NV de Faam komt in handen van het Engelse George Bassett & Co. Zij gaan vooral winegums en zachte drop produceren. In 1989 wordt Bassett op haar beurt overgenomen. Meerdere overnames volgen. Tegenwoordig is de Faam in handen van Astra Sweets. De productie verhuist in 2014 naar het Belgische Turnhout. De fabriek in Breda sluit dan haar poorten.

Omgebouwd tot ‘Talentenfabriek De Faam’ is het gebouw nu een ontmoetingsplek voor werk, educatie en vrije tijd.

Reacties

Anske zei op 14 september 2020 om 14:27

Geweldig, die keuken! Precies zoals wij die thuis hadden. Ik zie daar Faam drop op de keukentafel. Kei lekker! Die kocht ik altijd als ik naar school ging. Ze zijn er nog hè. :-)

Margot zei op 15 september 2020 om 10:36

Nu valt pas goed op dat bedrijven op het gebied van snoepgoed en suikerwaren vooral in West-Brabant gevestigd zijn. Ik zit daar dus als een vis in het water! ;-)

BHIC Mariët zei op 16 september 2020 om 15:18

@Anske en @Margot; dank voor jullie reacties.

Volgens wikipedia bestaat 'De Faam' sinds 2014 niet meer Anske, helaas. Maar zoals Margot al opmerkt, er zijn nog genoeg bedrijven over in West-Brabant om dat toch enigszins goed te maken :).

Reactie toevoegen

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.