Reageer
2

Liga

Dat de definitie van gezonde voeding aan verandering onderhevig is, is duidelijk te zien bij Liga. De koek - ontwikkeld als verantwoorde kindervoeding - is tegenwoordig gewoon een ongezonde zoete koek, die ook nog eens aan je tanden blijft plakken.

Liga

Een liga van bakkers

In 1920 richt bakker Johannes Loose samen met zijn zwagers een samenwerking (liga) van bakkers in Bergen op Zoom op. Ze nemen een failliete banketfabriek over en beginnen hier hun eigen ‘Koek- en banketbakkerij’. Johannes is de directeur, Theo Neutelings de boekhouder. Theo is slim, zwaar gelovig en van boerenzoon opgeklommen tot boekhouder, met een bijzondere belangstelling voor wetenschap.

Johannes is niet voor directeur in de wieg gelegd en dat zorgt ervoor dat de NV Koek- en Banketbakkerij al vanaf dag één verlies draait. Het assortiment koekjes is te groot en te duur. De aandeelhouders wijzen hem al snel de deur en stellen Theo aan als nieuwe directeur. Hij moet het bedrijf met 100 personeelsleden weer ‘gezond’ maken. Theo wil niet zomaar koekjes bakken, maar een wetenschappelijk verantwoord voedingsproduct: kinderbiscuits. Een gat in de markt, er sterven in die tijd immers nog steeds heel veel kinderen door een tekort aan voedingsmiddelen. Genoeg potentiële klanten dus.

Ligabiscuit

Met de laatste inzichten uit de voedingsleer, een opkomende wetenschap, ontwikkelt Theo de Ligabiscuit. Elke biscuit verpakt hij in een rood kartonnen doosje. Een primeur in Nederland. Bewust heeft het Ligakindje op de verpakking weinig mannelijke- en vrouwelijke trekjes. Artsen en consultatiebureaus benaderen ze om het gezonde biscuitje te adviseren aan jonge ouders.

Theo kent de impact van marketing. Liga wordt in 1928 beroemd met de hulpactie ‘Holland Helpt’. Ze sturen 10.00 HO-HA beschuiten naar op de Noordpool gestrande Italiaanse luchtvaartpioniers wanneer deze via de boordradio de wereld vragen om voedselhulp. Het is voorpaginanieuws. Heel Nederland kent nu Liga.

In de fabriek bestaat een duidelijke hiërarchie, Theo weet wat goed is voor zijn werknemers, hij is streng en duldt geen tegenspraak of eigen initiatief. Op praten tijdens werktijd staat een kwartje boete. Verdienen de meisjes in de jaren twintig 4 tot 6 gulden per week, de jongens meer dan het dubbele: 5 tot 15 gulden.

Ook producten voor volwassenen

Voor volwassenen lanceren ze in 1932 Sanovite, een soort knäckebröd. Omdat België een grote afzetmarkt is start Theo in het Belgische Kapellen een dochteronderneming, ‘Betterfood’. Zoon Wim wordt hier directeur. Aan het begin van de oorlog  stoppen ze met de fabricage van andere koekjes en snoep en produceren ze alleen voedingsproducten: Liga kinderbiscuit, Sanovite, Viterne en Renovite.

De machines voor de fabriek ontwikkelt Theo zelf. In 1940 sticht hij hiervoor een aparte onderneming: Industrie- en Handelsmaatschappij ‘De Vuurslag’. De oorlog komen ze zonder veel schade door. De fabriek in Bergen op Zoom is nu wel te klein, daarom verhuizen ze naar Roosendaal. Hier laat Theo in 1953 een ‘factory in a garden’ bouwen naar Amerikaans voorbeeld. Een fabriek en laboratorium omgeven door een park met vijvers, bruggetjes en rozenperken. Volgens Neutelings beïnvloedt dit het werkklimaat gunstig en verheft het de geest van zijn 200 arbeiders. Het lijkt alsof hij alleen maar het beste wil voor zijn personeel. Desondanks is er geen sociaal beleid en gruwt Neutelings van het idee van een fabrieks- of ondernemingsraad.

Europa in

Ondertussen is Theo’s zoon Wim directeur geworden. Omdat Liga in Nederland en België marktleider in kindervoeding is richt hij zich vooral op verkoop in andere Europese landen. In 1960 werken er ongeveer 300 personen en bestaat 80% van productie uit Liga kinderbiscuit en de rest uit Sanovite.

De jaren zestig vormen een kentering. Kerken lopen leeg en met de introductie van de anticonceptiepil lopen de geboortecijfers terug. Minder kinderen, dus minder omzet. Ook wordt Liga volgens de wetenschappelijke inzichten niet langer als een verantwoord tussendoortje beschouwd, maar als een zoete koek (met 20% suiker), die ook nog eens aan je tanden blijft plakken. Daar zijn de tandartsen niet blij mee. Ook consultatiebureaus adviseren niet meer vanzelfsprekend de vierkante koeken als de beste kindervoeding. Daarbij neemt de concurrentie toe, waaronder de potjes van Olvarit.

Nieuwe inzichten

Als eind jaren zestig bekend wordt dat de geraffineerde witte bloem, waar de Liga vol mee zit, niet zo gezond is en darmproblemen veroorzaakt, ontwikkelt het laboratorium een nieuw product. De Evergreen, met volle tarwe, extra zemelen en krenten verschijnt in 1979 op de markt.

In 1970, bij het 50-jarig bestaan, telt het bedrijf, mede door de automatisering, nog 148 medewerkers. Ze zien nog groeikansen in ontwikkelingslanden, maar zover komt het niet. Dalende afzetten in Nederland leiden tot een fusie met de General Biscuits Compagnie (GBCo), gevolgd door overname door het Franse LU concern. Momenteel is het in handen van de Amerikaanse multinational Mondelēz International, Inc.

Het Ligacomplex in Roosendaal is afgebroken. Op het terrein staat nu een woningcomplex dat in zijn architectuur herinnert aan de vroegere Ligafabrieken. Het merk Liga bestaat nog wel. De huidige eigenaar is druk doende het kinderimago van zich af te schudden.

Reacties

Marie-Josee Frissen zei op 21 juni 2021 om 11:13

Beste Mevrouw Ticheloven,

Ik ondekte uw artikel als gevolg van een tentoonstelling in het Bonnefantemuseum over zilverwerk, een donnatie van Theodor Neutelings. Ik stelde mij de vraag, was dat een donnatie van mijn buurman tijdens mijn kinderjaren?...? en begon zijn naam te googelen.
Wat een mooie herinneringen heb ik aan deze lieve, integere, wijze man.
Over zijn carriere als industrieel heeft hij nooit iets verteld wel over zijn vrouw die hij nog iedere dag miste en zijn studie aan de universiteit. Er stond een borstbeeld van zijn vrouw in de woonkamer; zij stond nog altijd iedere dag zijn zijde. Ik was er erg van onder de indruk.
Hij leefde echter sober omringd door vele boeken en 2 attente juffen die voor hem zorgden.
Het zijn mooie herinneringen.
Fijn dan ook om via uw artikel zijn levensweg te ontdekken!
Bedankt.
Vriendelijke groet,
Marie-Josee Frissen

BHIC Mariët zei op 21 juni 2021 om 20:34

Namens Sabine, heel erg bedankt voor je mooie woorden Marie-Josee. Wat mooi om via jouw verhaal nu ook de andere kant van het leven van Theo te mogen leren kennen. Het succesverhaal van Theo als industrieel naast dit verhaal over een liefhebbende man. Nogmaals bedankt Marie-Josee voor jouw bijdragen om dit verhaal zo mooi compleet te krijgen.

Reactie toevoegen

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.